လူ့စွမ်းဆောင်ရည်
မိဘအုပ်ထိန်းမှု- ချိတ်ဆက်မှု၊ နယ်နိမိတ်များနှင့် ပြုပြင်မှုတို့ဖြင့် ကလေးများကို မည်သို့ပြုစုပျိုးထောင်မည်နည်း။

သာမန်မိသားစုညနေခင်းတစ်ခုဟာ ဘယ်သူမျှော်လင့်ထားတာထက်မဆို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမယ့်အချိန် ပိုမြန်မြန်ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်က ရေချိုးဖို့ငြင်းဆန်ပါတယ်။ လူကြီးတစ်ယောက်က မောပန်းနွမ်းနယ်နေပြီး ညွှန်ကြားချက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲပြောပါတယ်။ ကလေးက ပိုကျယ်ကျယ်ငိုပါတယ်။ လူကြီးက ဆန့်ကျင်တာကိုကြားပြီး အသံကိုမြှင့်ပြီး အဲဒီအချိန်ဟာ ဆက်ဆံရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာကိုဆိုလိုသလဲဆိုတာ တွေးတောပါတယ်။ တစ်စုံတစ်ခုကို အာရုံစိုက်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုလိုနိုင်ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်၊ မိဘတစ်ယောက် ဒါမှမဟုတ် မိသားစုတစ်စုရဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ခုလုံးကို သူ့အလိုလို မပြောပြနိုင်ပါဘူး။
ဤဆောင်းပါးသည် ထိုရင်းနှီးသောမြင်ကွင်းကို အယ်ဒီတာ့အာဘော်ပေါင်းစပ်မှုအဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး တကယ့်မိသားစုအကြောင်း အစီရင်ခံစာအဖြစ်နှင့် ကလေးတစ်ဦးအတွက် ချက်ပြုတ်နည်းအဖြစ် မဟုတ်ပါ။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အချက်တစ်ခုကို တိကျစွာဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်- မိဘရွေးချယ်မှုများကို မပြည့်စုံသော အချက်အလက်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နေသော လိုအပ်ချက်များဖြင့် ဖိအားအောက်တွင် မကြာခဏ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ချိတ်ဆက်မှု၊ နယ်နိမိတ်များနှင့် ပြုပြင်မှုများသည် ထိုရွေးချယ်မှုများကို စဉ်းစားရန် အသုံးဝင်သောနည်းလမ်းတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်သော်လည်း ၎င်းတို့သည် ကလေး၏အနာဂတ်အတွက် အာမခံချက် သို့မဟုတ် မိသားစုတစ်ခု လိုအပ်သည့်အခါ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အကဲဖြတ်မှုနှင့် ပံ့ပိုးမှုအတွက် အစားထိုးပစ္စည်းများ မဟုတ်ပါ။
ရည်မှန်းချက်က ပြီးပြည့်စုံတဲ့ တည်ငြိမ်မှု ဒါမှမဟုတ် ပြီးပြည့်စုံတဲ့ တသမတ်တည်းဖြစ်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ ဒီအချိန်မှာ ပိုပြီးယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုပါပဲ။ ဒီကလေးက အခု ကျွန်တော့်ဆီကနေ ဘာလိုအပ်နေလဲ၊ ဘယ်ကန့်သတ်ချက်က အရေးကြီးသေးလဲ၊ ကျွန်တော် မှားသွားရင် ဘာကိုပြင်လို့ရမလဲ။
သင့်ရှေ့က ဆုံးဖြတ်ချက်နဲ့ စတင်ပါ
ရေချိုးချိန်မြင်ကွင်းမှာ "ငါက ဘယ်လိုမိဘမျိုးလဲ" ဆိုတဲ့ ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်ချက်က ရှားပါတယ်။ ပိုဖြစ်နိုင်ခြေများပါတယ်- ငါက ကန့်သတ်ချက်ကို ဆုပ်ကိုင်ထားသလား။ ငါ အငြင်းအခုံကို ရပ်တန့်သလား။ ကလေးက စိတ်ရှုပ်ထွေးနေသလား၊ စမ်းသပ်နေသလား၊ မောပန်းနေသလား၊ ကြောက်နေသလား၊ ဗိုက်ဆာနေသလား၊ ထိန်းချုပ်မှုကို ရှာဖွေနေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် ငါသတိမထားမိတဲ့ တစ်ခုခုကို တုံ့ပြန်နေသလား။ နယ်နိမိတ်မရှိဘူးလို့ ဟန်ဆောင်မနေဘဲ အပူချိန်ကို လျှော့ချနိုင်ပါသလား။
ထိုကျဉ်းမြောင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် စတင်ခြင်းသည် အဖြစ်များသော တင်းမာမှုမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ လူကြီးတစ်ဦးသည် ခုခံမှုကို မလေးမစားပြုခြင်း၏ သက်သေအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသောအခါ လူကြီးသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်သည်။ ကလေးတစ်ဦးသည် ပြင်းထန်မှုကို ခြိမ်းခြောက်မှု သို့မဟုတ် အရှက်ရစေမှုအဖြစ် ခံစားရသောအခါ ခုခံမှု တိုးလာနိုင်သည်။ မကြာမီတွင် လူနှစ်ဦးစလုံးသည် မူလပြဿနာထက် ပဋိပက္ခကို တုံ့ပြန်လာကြသည်။ ရေချိုးခြင်းသည် ယခုအချိန်ကို မည်သူထိန်းချုပ်ရမည်ကို ရုန်းကန်ရသည့် ရုန်းကန်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
ချိတ်ဆက်မှုသည် သဘောတူညီချက်နှင့် မတူပါ။ ၎င်းသည် ဘေးကင်းရေး၊ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်များအတွက် လူကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကလေး၏အတွေ့အကြုံနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိနေရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည်။ ချိတ်ဆက်ထားသော တုံ့ပြန်မှုသည် "မင်းကစားတာကို မရပ်ချင်ဘူး။ ငါကြားတယ်။ အခု ရေချိုးချိန်ရောက်ပြီ။ မင်း ရေချိုးခန်းကို လမ်းလျှောက်သွားလို့ရတယ် ဒါမှမဟုတ် ငါ မင်းကို အဲဒီကိုရောက်အောင် ကူညီပေးနိုင်တယ်" ကဲ့သို့ ထင်ရပေမည်။ လူကြီးသည် နယ်နိမိတ်နှင့် ကလေးကို ကျေနပ်အောင် လုပ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ လူကြီးသည် နယ်နိမိတ်ကို နားလည်အောင် ပြုလုပ်ပြီး မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းမရှိဘဲ ကိုင်စွဲထားသည်။
ထိုခြားနားချက်သည် အရေးကြီးပါသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သောကလေးများသည် လူကြီးများက ရရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသော ကျွမ်းကျင်မှုများကို သင်ယူနေဆဲဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်- အာရုံစူးစိုက်မှုပြောင်းလဲခြင်း၊ စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကို သည်းခံခြင်း၊ ခံစားချက်များကို အမည်ပေးခြင်း၊ စောင့်ဆိုင်းခြင်းနှင့် တက်ကြွပြီးသားခန္ဓာကိုယ်ကို ငြိမ်သက်စေခြင်း။ အသက်ကြီးသောကလေးများနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များသည် ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးပြီးသော စွမ်းရည်များရှိသော်လည်း မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ ရှက်ရွံ့ခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် မှီခိုမှုနှင့် ကြီးထွားလာသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကြား ပိတ်မိနေချိန်တွင် ရုန်းကန်နေရဆဲဖြစ်သည်။ အပြုအမူတွင် အကျိုးဆက်များ အမြဲရှိသော်လည်း အပြုအမူသည် ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် စရိုက်လက္ခဏာ၏ ပြီးပြည့်စုံသော ရှင်းလင်းချက်မဟုတ်ပါ။
တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုကို မရွေးချယ်မီ ညှိနှိုင်း၍မရသော တုံ့ပြန်မှုကို ဖော်ထုတ်ပါ။ ဘေးကင်းရေးသည် ညှိနှိုင်း၍မရပါ- ကလေးတစ်ဦးသည် လမ်းပေါ်သို့ ပြေးဝင်ခြင်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက်ကို တိုက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့အား အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ကိရိယာတစ်ခုကို အသုံးမပြုနိုင်ပါ။ ကျန်းမာရေး၊ ကျောင်းတာဝန်ဝတ္တရားများ၊ မိသားစုသဘောတူညီချက်များနှင့် အခြားသူများအပေါ် လေးစားမှုတို့သည်လည်း အရေးပါနိုင်ပါသည်။ သို့သော် ပဋိပက္ခများစွာတွင် အပို၊ မပြောဘဲထားသော တောင်းဆိုမှုများ ပါဝင်သည်- ကလေးသည် ချက်ချင်းလိုက်နာရန်၊ ဘယ်တော့မှ မညည်းညူရန် သို့မဟုတ် လူကြီးအား အရည်အချင်းရှိသည်ဟု ခံစားရစေရန်။ ထိုတောင်းဆိုချက်များသည် တကယ့်နယ်နိမိတ်မှ ခွဲထွက်သင့်သည်။
ဆောင်းပါးဆက်သွားသည်နှင့်အမျှ မြင်ကွင်းသည် သက်ဆိုင်ရာဖြစ်နေသည်။ အဓိကအချက်မှာ အခိုက်အတန့်တိုင်းကို ငြိမ်သက်စေရန်မဟုတ်ပါ။ ငြိမ်သက်မှု မရရှိနိုင်တော့သည့်အခါ လူကြီးတစ်ဦး ဘာလုပ်ရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကူညီရန်ဖြစ်သည်။
သက်သေအထောက်အထားတွေက သင့်ကို ဘာတွေပြောပြနိုင်ပြီး ဘာတွေမပြောပြနိုင်ဘူးဆိုတာ
ဖွံ့ဖြိုးမှုသိပ္ပံသည် မိသားစုပုံစံမဟုတ်ဘဲ အသုံးဝင်သောပုံစံများကို ပေးဆောင်သည်။ တွယ်တာမှုဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ ကလေးများသည် လုံလောက်သော တုံ့ပြန်မှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော စောင့်ရှောက်မှုမှ အကျိုးကျေးဇူးရရှိကြောင်း ပြသထားပြီး၊ တွယ်တာမှုသည် တစ်ဦးချင်းအခိုက်အတန့်များအတွက် ရိုးရှင်းသော ရမှတ်ကတ်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားသည် [1]။ လုံခြုံသောဆက်ဆံရေးကို ကလေးတစ်ဦးကို ဘယ်တော့မှ စိတ်ပျက်အောင်မလုပ်ခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်၍မရပါ။ ၎င်းသည် ကလေး၏ အချက်ပြမှုများကို သတိပြုမိခြင်း၊ ဂရုစိုက်မှုရရှိနိုင်ခြင်းနှင့် ခက်ခဲသောအခိုက်အတန့်များကို ကျော်လွှားနိုင်သည့် ထပ်ခါတလဲလဲအတွေ့အကြုံများနှင့် ပိုမိုသဟဇာတဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ကလေးအထူးကုအကယ်ဒမီက ထိရောက်သော စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှုကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် နှုတ်ဖြင့် အရှက်ခွဲခြင်းထက် သင်ကြားခြင်းနှင့် လမ်းညွှန်ခြင်းအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းက ကလေး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သင့်လျော်သော အပြုသဘောဆောင်သော အားဖြည့်မှု၊ ရှင်းလင်းသော ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အကျိုးဆက်များကို အကြံပြုထားသည် [2]။ ၎င်းသည် အကျိုးဆက်တိုင်းသည် ကလေးတိုင်းအတွက် အလုပ်ဖြစ်သည် သို့မဟုတ် မိဘတစ်ဦးသည် ပြီးပြည့်စုံသော စာကြောင်းကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် အပြုအမူကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ၎င်းသည် အခြေခံမူကို ထောက်ခံသည်- စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှုသည် လူကြီးတစ်ဦးအား အခွင့်အာဏာ ပြန်လည်ရရှိပြီဟု ခံစားရစေရုံသာမက ကလေးတစ်ဦးကို သင်ယူရန် ကူညီပေးသင့်သည်။
မိဘနှင့်ကလေးဆက်ဆံရေး၊ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များနှင့် မိဘစိတ်ခံစားမှုထိန်းညှိမှုတို့၏ အရေးပါမှုကိုလည်း သုတေသနပြုချက်များက ထောက်ခံပြီး အကြောင်းရင်းနှင့် တစ်ဦးချင်းကွာခြားချက်များကို သတိထားလျက်ရှိသည်။ ကလေးများသည် စိတ်နေစိတ်ထား၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုအဆင့်၊ ကျန်းမာရေး၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာကွဲပြားမှု၊ အိမ်ပြင်ပအတွေ့အကြုံများနှင့် လက်ရှိဖိစီးမှုများကို အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုထဲသို့ ယူဆောင်လာကြသည်။ လူကြီးများသည် အလုပ်ဖိအား၊ အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ စိတ်ဒဏ်ရာရာဇဝင်၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာမျှော်လင့်ချက်များ၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာဖိစီးမှု၊ ပံ့ပိုးမှုနှင့် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်သင်ယူမှုပုံစံများကို ယူဆောင်လာကြသည် ။ အသုံးဝင်သော မူဘောင်တစ်ခုသည် ဤရှုပ်ထွေးမှုကို အပြစ်တင်ခြင်းအဖြစ်သို့ မပြောင်းလဲဘဲ ထိန်းထားနိုင်ရမည်။
အထောက်အထားများက စာဖတ်သူအား ချိတ်ဆက်မှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ကာကွယ်ပေးမည်၊ ခိုင်မာသောနယ်နိမိတ်များသည် ကလေးတစ်ဦးကို အောင်မြင်စေမည် သို့မဟုတ် ပြုပြင်ထားသောငြင်းခုံမှုသည် ထိခိုက်မှုကို ဖျက်ပစ်မည်ဟူ၍ မပြောပြနိုင်ပါ။ ၎င်းသည် အပြုအမူအကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြချက်မှ အော်တစ်ဇင်၊ ADHD၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ စိတ်ဒဏ်ရာ၊ သင်ယူမှုကွာခြားချက်များ၊ အစားအသောက်ဆိုင်ရာရောဂါများ သို့မဟုတ် မိသားစုအကြမ်းဖက်မှုများကို ရောဂါရှာဖွေ၍မရပါ။ အပြုအမူသည် တည်မြဲနေခြင်း၊ ပြင်းထန်ခြင်း၊ ရုတ်တရက်ပြောင်းလဲသွားခြင်း၊ မလုံခြုံခြင်း၊ ကျောင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကလေး၏ကျန်းမာရေးအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့်အတူ တွဲဖက်ဖြစ်ပေါ်နေပါက မိသားစုများသည် သင့်လျော်သော အရည်အချင်းပြည့်မီသော ပညာရှင်တစ်ဦးထံမှ အကဲဖြတ်မှုကို ရယူသင့်သည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် ချက်ချင်းအန္တရာယ်ကျရောက်နေပါက ဒေသတွင်းအရေးပေါ် သို့မဟုတ် ဘေးကင်းရေးအကူအညီကို အသုံးပြုပါ။
ထို့ကြောင့် ရေချိုးချိန်ရုန်းကန်မှုသည် မိသားစုတစ်စုတွင် "ကောင်းမွန်သောမိဘအုပ်ထိန်းမှု" ရှိမရှိကို စမ်းသပ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် လူကြီးတစ်ဦးသည် အချက်အလက်များကို စုဆောင်းနိုင်သည့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်- ငြင်းဆိုခြင်းမပြုမီ ဘာတွေဖြစ်ပျက်ခဲ့သနည်း။ ယခင်က ဘာတွေက အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သနည်း။ ၎င်းသည် ပုံစံတစ်ခုလား။ ဤအချိန်တွင် ဤကလေးအတွက် မည်သည့်တောင်းဆိုမှုသည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သနည်း။ လူကြီးသည် မည်သည့်ပံ့ပိုးမှု လိုအပ်နိုင်သနည်း။ အထောက်အထားသည် နောက်တုံ့ပြန်မှုကို ပိုမိုစောင့်ကြည့်တတ်ပြီး လုံးဝသေချာမှုနည်းစေသောအခါ မိဘအုပ်ထိန်းမှုကို တိုးတက်စေသည်။
နောက်လှုပ်ရှားမှုကို ပြောင်းလဲစေသော ခြားနားချက်
အသုံးဝင်ဆုံး ခြားနားချက်ကတော့ ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ ခံစားချက်ကို လက်ခံခြင်း နဲ့ နယ်နိမိတ်ကို ခံစားချက်ကို ထိန်းချုပ်ခွင့်ပေးခြင်း ကြားက ခြားနားချက်ပါပဲ ။
ကလေးတွေဟာ သူတို့ရဲ့ခံစားချက်တွေကို ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ ပန်းခြံကနေ ထွက်သွားလို့ ဒေါသထွက်တာ၊ မောင်နှမတစ်ယောက်ကို မနာလိုတာ၊ မှောင်မိုက်မှာကြောက်တာ၊ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုကြောင့် စိတ်ပျက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် လူကြီးတစ်ယောက်က ငြင်းဆိုတဲ့အခါ ဒေါသထွက်တာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ လက်ခံခြင်းဆိုတာ လူကြီးတစ်ယောက်အနေနဲ့ ခံစားချက်ကို ငြင်းခုံစရာမလိုဘူးလို့ ဆိုလိုပါတယ်- "ဖန်သားပြင်ကြည့်ချိန် ကုန်ဆုံးသွားလို့ မင်းတကယ်ဒေါသထွက်နေတာ။" လူကြီးတစ်ယောက်က ကန့်သတ်ချက်ကို ပြောင်းပြန်လှန်ရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး- "မင်းဒေါသထွက်နေပေမယ့် ဖန်သားပြင်က ပိတ်နေတုန်းပဲ။"
ဒါက ခွင့်ပြုတာနဲ့ မတူဘူး၊ ကြမ်းတမ်းတာနဲ့လည်း မတူဘူး။ ခွင့်ပြုတာက စီမံခန့်ခွဲရခက်တဲ့ အခြေအနေတစ်ခုမှာ ကလေးတစ်ယောက်ကို ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ ပုံစံမရှိစေဘူး။ ကြမ်းတမ်းမှုက ကလေးရဲ့ အတွင်းစိတ်အတွေ့အကြုံဟာ အထူးသဖြင့် လှောင်ပြောင်မှု၊ ခြိမ်းခြောက်မှု ဒါမှမဟုတ် အရှက်ရမှုတွေအပေါ် မူတည်တဲ့အခါ လက်မခံနိုင်ဘူးဆိုတာ ဖော်ပြနိုင်တယ်။ ချိတ်ဆက်မှုနယ်နိမိတ်က လူကြီးဟာ ကလေးရဲ့ခံစားချက်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိပြီး တာဝန်ယူနိုင်သေးတယ်ဆိုတာကို ဖော်ပြပါတယ်။
လူကြီးရဲ့တာဝန်က အငြင်းအခုံကို အနိုင်ရဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ အခြေအနေကို ပိုလုံခြုံအောင်၊ ပိုရှင်းလင်းအောင်၊ ပိုပြီးသင်ကြားရလွယ်ကူအောင် လုပ်ဖို့ပါပဲ။ တစ်ခါတလေမှာ တိုတိုတုတ်တုတ်ရှင်းပြတာမျိုး၊ တစ်ခါတလေ ရှည်လျားတဲ့ရှင်းပြချက်မျိုးက ညှိနှိုင်းမှုအတွက် လောင်စာတစ်ခုပါပဲ။ တစ်ခါတလေ ပိုနီးနီးကပ်ကပ် ရွှေ့တာမျိုး၊ တစ်ခါတလေမှာ အနီးအနားမှာ ထိန်းညှိထားတဲ့ ရပ်တန့်မှုမျိုး လုပ်တာမျိုးပါ။ သင့်တော်တဲ့ စကားပြောဆိုမှုပမာဏက အသက်အရွယ်၊ အခြေအနေနဲ့ ကလေးက အဲဒီအချိန်မှာ ဘာတွေအသုံးပြုနိုင်လဲဆိုတဲ့အပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။
ရေချိုးချိန်မြင်ကွင်းတွင် လူကြီးတစ်ဦးက "မင်း ပိုကစားချင်သေးတယ်။ ရပ်ဖို့ခက်တယ်။ ဒီည ရေချိုးတာက မဖြစ်မနေလုပ်ရမယ့်ကိစ္စမဟုတ်ဘူး။ အပြာရောင်တဘက်ကို လိုချင်လား၊ အစိမ်းရောင်တဘက်ကို လိုချင်လား" ဟု ပြောကောင်းပြောလိမ့်မည်။ ရွေးချယ်မှုအကန့်အသတ်ရှိခြင်းက နယ်နိမိတ်ကို ထိန်းသိမ်းပေးသော်လည်း လုပ်ပိုင်ခွင့်အနည်းငယ်ကို ပေးဆောင်သည်။ ၎င်းသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အာမခံသည့် လှည့်ကွက်မဟုတ်ပါ။ ရေချိုးခြင်းထက် အကူးအပြောင်း၊ မောပန်းနွမ်းနယ်မှု သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်မှုဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည့် ပဋိပက္ခကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒီခွဲခြားချက်က လူကြီးတွေဟာ သူတို့ရဲ့အမှားတွေကို ကိုယ်တိုင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပုံကိုပါ ပြောင်းလဲစေပါတယ်။ လူကြီးက စိတ်ရှည်သည်းခံမှု ဆုံးရှုံးပြီး အော်ဟစ်နေရင် သင်ခန်းစာက "ဆက်သွယ်မှု မအောင်မြင်ဘူး၊ ဒါကြောင့် နယ်နိမိတ်တွေက အရေးမကြီးတော့ဘူး" ဒါမှမဟုတ် "ငါက ဆက်ဆံရေးကို ဖျက်ဆီးလိုက်ပြီ" မဟုတ်ပါဘူး။ ပိုတိကျတဲ့ မေးခွန်းကတော့ လူကြီးက ပြုပြင်နိုင်မလားဆိုတာပါပဲ- ကလေးက လူကြီးရဲ့ခံစားချက်တွေအတွက် တာဝန်ယူခိုင်းတာမျိုး မလုပ်ဘဲ၊ ကန့်သတ်ချက်ကို ပြန်လည်ဖော်ပြပြီး ပြန်လည်ချိတ်ဆက်တာမျိုး မလုပ်ဘဲ အပြုအမူကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်မလားဆိုတာပါပဲ။ ပြုပြင်ခြင်းဆိုတာ ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်နစ်နာမှုအတွက် လွတ်လမ်းတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ ဆက်ဆံရေးတာဝန်ခံမှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုပါ။
သင့်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို စမ်းသပ်ဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်းတစ်ခု
ကလေးတစ်ယောက်ရဲ့ အပြုအမူက ပြင်းထန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို နှိုးဆွပေးတဲ့အခါ၊ သင်ကိုယ်တိုင် ပြောပြနေတဲ့ ဇာတ်လမ်းကို စမ်းသပ်ဖို့ အချိန်လုံလောက်အောင် ရပ်တန့်ပါ။ ရပ်တန့်မှုဟာ အသက်ရှူသံတစ်ခု၊ ရေတစ်ခွက် ဒါမှမဟုတ် စကားလုံးနည်းနည်းသုံးဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရည်ရွယ်ချက်က ကလေးနဲ့ ကင်းကွာသွားဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ ပထမဆုံး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အတည်တကျ အချက်အလက်အဖြစ် မယူဆမိအောင် ရှောင်ရှားဖို့ပါ။
မြင်သာထင်ရှားတဲ့ အပြုအမူနဲ့ စတင်ပါ။ "ကျွန်တော် ထွက်သွားရမယ့်အချိန်ရောက်ပြီလို့ ပြောပြီးတဲ့နောက် သူမက ဖိနပ်နဲ့ ပစ်ပေါက်လိုက်တယ်။" "ဒီအပတ်မှာ သူ အိမ်စာလုပ်ဖို့ သုံးညငြင်းခဲ့တယ်။" "ကျောင်းအကြောင်း ကျွန်တော်မေးပြီးတဲ့နောက် သူတို့ တိတ်ဆိတ်သွားကြတယ်။" ပြီးရင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပြောပါ- "သူမက ခြယ်လှယ်နေတယ်"၊ "သူ ဂရုမစိုက်ဘူး" ဒါမှမဟုတ် "သူတို့ တစ်ခုခုကို ဖုံးကွယ်ထားကြတယ်။" အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အမှန်တရားရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်နိုင်ပေမယ့် အထောက်အထားအပြည့်အစုံတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ဘာတွေလှုပ်ရှားနေလဲလို့ မေးကြည့်ပါ။ ကလေးက ဗိုက်ဆာနေလား၊ စိတ်ဖိစီးနေလား၊ ရှက်နေလား၊ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရဖြစ်နေလား၊ ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးနေလား၊ ဆက်သွယ်မှုကို ရှာဖွေနေလား၊ ကျရှုံးမှုကနေ ကာကွယ်နေလား၊ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ ပုံစံကို ကူးယူနေလား၊ ဒါမှမဟုတ် ပြောင်းလဲမှုကို တုံ့ပြန်နေလား။ ဒီဖြစ်နိုင်ခြေတွေက မလုံခြုံတဲ့ ဒါမှမဟုတ် နာကျင်စေတဲ့ အပြုအမူတွေအတွက် ဆင်ခြေတွေ မဟုတ်ပါဘူး။ ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုကို လမ်းညွှန်ပေးတဲ့ ယူဆချက်တွေပါ။
ထို့နောက် အရေးကြီးသော နယ်နိမိတ်ကို ကာကွယ်ပေးသည့် အသေးငယ်ဆုံး ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုကို ဆုံးဖြတ်ပါ။ ကလေးတစ်ဦးသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ပစ်ပေါက်ပါက၊ ချက်ချင်းနယ်နိမိတ်မှာ အရာဝတ္ထုကို ရွှေ့ပြီး ထိခိုက်မှုကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်- "မင်းကို လူတွေဆီ ပစ်ပေါက်ခွင့် မပေးဘူး"။ နောက်ပိုင်း သင်ကြားမှုကို လူတိုင်း ငြိမ်သက်သွားပြီးနောက်တွင် ပြုလုပ်နိုင်သည်- "မင်း ဒေါသထွက်နေတယ်။ ပစ်ပေါက်တာက နာကျင်စေနိုင်တယ်။ နောက်တစ်ကြိမ်မှာ မင်း ဖိနပ်ကို ချထားနိုင်တယ်၊ နင်းနိုင်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ် မင်း ခဏလောက် လိုအပ်တယ်လို့ ငါ့ကို ပြောနိုင်တယ်။" ဒေါသဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော အဝေးမှ အပြစ်ပေးမှုထက် ဘေးကင်းရေးနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့်နေရာတွင် သင်ယူမှုနှင့် ဆက်စပ်သင့်သည်။
အသက်ကြီးတဲ့ကလေးတွေအတွက် စပ်စုချင်စိတ်က ပိုပြီးတိုက်ရိုက်ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ "ဒီအပတ် အိမ်စာက ခက်ခဲနေတာကို သတိထားမိတယ်။ မင်းစိတ်ဆိုးနေချိန်မှာ ငါ မင်းကို ဆုံးမမှာမဟုတ်ဘူး။ အလုပ်က ရှုပ်ထွေးနေလား၊ တစ်ခုခုကို ရှောင်နေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် တခြားပြဿနာတစ်ခုခုရှိလား။" ကလေးက ချက်ချင်းမဖြေနိုင်ပါဘူး။ မေးခွန်းတစ်ခုက လူကြီးက ဝန်ခံချက်တစ်ခုကို စုဆောင်းမယ့်အစား နားလည်ဖို့ကြိုးစားနေတယ်ဆိုတာကို ညွှန်ပြနေတဲ့အခါ အသုံးဝင်ပါသေးတယ်။
ဤချဉ်းကပ်မှုသည် မိဘအုပ်ထိန်းမှုအစီအစဉ်များက မကြာခဏ စိတ်ခံစားမှုနည်းပြခြင်းဟု ခေါ်လေ့ရှိသည့်အရာနှင့် ဆင်တူသည်- စိတ်ခံစားမှုကို သတိပြုမိခြင်း၊ ၎င်းကို အမည်ပေးခြင်း၊ နားထောင်ခြင်း၊ အပြုအမူအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် သင့်လျော်သည့်အခါ ပြဿနာဖြေရှင်းရာတွင် ကူညီပေးခြင်း [3]။ ၎င်းသည် ကလေး စိတ်ငြိမ်သွားမည်ဟု သို့မဟုတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု ကတိပေးချက်မဟုတ်ပါ။ ၎င်း၏တန်ဖိုးမှာ ၎င်းသည် ဆက်ဆံရေးကို လက်ငင်းအပြုအမူနှင့် ခွဲခြားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကလေးသည် စိတ်ဆိုးနေသော်လည်း လမ်းညွှန်ခံရနိုင်သည်။
ရေချိုးချိန်မြင်ကွင်းက စမ်းသပ်မှုတစ်ခုအနေနဲ့ ဒီမှာပြန်လာပါတယ်။ လူကြီးရဲ့ ပထမဆုံးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်က "သူက ကျွန်မကို ထိန်းချုပ်ဖို့ ကြိုးစားနေတယ်" လို့ဆိုရင် အဖြေက ယှဉ်ပြိုင်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ လူကြီးက "သူဘာလိုအပ်လဲ၊ ဘာကန့်သတ်ချက်က အရေးကြီးလဲ၊ တင်းမာမှုတွေ မမြင့်တက်စေဘဲ ကျွန်မ ဘာလုပ်နိုင်မလဲ" လို့ မေးရင် အဖြေက တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ ပိုခိုင်မာပြီး ပိုကြင်နာလာနိုင်ပါတယ်။ နယ်နိမိတ်က ပျောက်ကွယ်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူကြီးက ဘယ်လိုထိန်းထားရမလဲဆိုတဲ့ အချက်အလက်တွေ ပိုရလာပါတယ်။
မှားယွင်းသော သေချာမှုကို ဖန်တီးပေးသည့် အဖြစ်များသော အမှားများ
အမှားတစ်ခုကတော့ ချဉ်းကပ်မှုတစ်ခုကို ပြီးပြည့်စုံတဲ့ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာတစ်ခုအဖြစ် သဘောထားတာပါပဲ။ နူးညံ့သိမ်မွေ့တဲ့ မိဘအုပ်ထိန်းမှု ၊ အာဏာရှိတဲ့ မိဘအုပ်ထိန်းမှု ဒါမှမဟုတ် တင်းကျပ်တဲ့ မိဘအုပ်ထိန်းမှု စတဲ့ တံဆိပ်တွေက တကယ့်ရိုးရာဓလေ့တွေကို ညွှန်ပြနိုင်ပေမယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့ လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ ဆောင်ပုဒ်တစ်ခုကို အသုံးပြုရန် လူကြီးတွေကို သွေးဆောင်နိုင်ပါတယ်။ တံဆိပ်တစ်ခုက လမ်းလျှောက်တတ်စကလေးငယ်အတွက် ဘေးကင်းတဲ့အရာ၊ ဆယ်ကျော်သက်အတွက် တရားမျှတတဲ့အရာ၊ ညဆိုင်းဆင်းပြီးနောက် မိဘတစ်ဦးတည်းအတွက် အလုပ်လုပ်နိုင်တဲ့အရာ၊ ဒါမှမဟုတ် ကလေးမှာ ရှုပ်ထွေးတဲ့ လိုအပ်ချက်တွေရှိနေတဲ့အခါ သင့်တော်တဲ့အရာကို မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါဘူး။ အခြေခံမူတွေဟာ တကယ့်အခြေအနေအပေါ် တာဝန်ယူနိုင်တဲ့အခါ ပိုအသုံးဝင်ပါတယ်။
နောက်ထပ်အမှားတစ်ခုကတော့ ချိတ်ဆက်မှုကို အဆုံးမဲ့ညှိနှိုင်းမှုနဲ့ ရောထွေးခြင်းပါပဲ။ နားထောင်ခြင်းက အရေးကြီးပါတယ်။ ကလေးတွေဟာ အသက်အရွယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ နှစ်သက်မှုတွေကို ဖော်ပြဖို့နဲ့ မိသားစုဆုံးဖြတ်ချက်တွေမှာ ပါဝင်ဖို့ အခွင့်အရေးတွေ ရှိသင့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကလေးတစ်ယောက်ဟာ သူတို့သဘောမတူမချင်း ကန့်သတ်ချက်တိုင်းကို ဆွေးနွေးဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ လူကြီးတစ်ယောက်က "မင်းသဘောမတူဘူးဆိုတာ ငါနားလည်ပါတယ်။ ဆုံးဖြတ်ချက်က မဟုတ်ဘူး" လို့ မှားယွင်းတဲ့ရွေးချယ်မှုတွေ ပေးပြီးနောက်မှာ ပေါက်ကွဲတတ်တဲ့ လူကြီးတစ်ယောက်ထက် ပိုပြီးလေးစားမှုအပြည့်နဲ့ ပြောနိုင်ပါတယ်။
ပြောင်းပြန်အမှားကတော့ နာခံမှုကို အောင်မြင်မှုရဲ့ တစ်ခုတည်းသော တိုင်းတာမှုအဖြစ် အသုံးပြုတာပါပဲ။ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ တည်ငြိမ်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက် မဟုတ်သလို၊ ကန့်ကွက်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာလည်း မလေးမစားပြုတဲ့ ကလေးတစ်ယောက် မဟုတ်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် ဘေးကင်းရေးအတွက် ချက်ချင်းလိုက်နာဖို့ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက် ဖြစ်လာခဲ့ရင် လူကြီးတွေဟာ ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးမှု၊ အတင်းအကျပ် လုပ်အားပေးမှု ဒါမှမဟုတ် ကလေးရဲ့ ထိန်းညှိနိုင်စွမ်း မရှိမှုတွေကို လွတ်သွားနိုင်ပါတယ်။ မေးခွန်းက ကလေးတွေဟာ ကန့်သတ်ချက်တွေကို လိုက်နာသင့် မသင့် မဟုတ်ပါဘူး။ ကန့်သတ်ချက်တွေကို ထိန်းကျောင်းပုံက ဘေးကင်းရေး၊ လေးစားမှုနဲ့ မလိုအပ်ဘဲ ရှက်ရွံ့မှုမရှိဘဲ တာဝန်ယူမှု တိုးပွားလာစေဖို့ သင်ကြားပေးသလား ဆိုတာပါပဲ။
နောက်ထပ်အမှားတစ်ခုကတော့ ပြုပြင်မှုကို မှော်ဆန်စွာပြုလုပ်မယ်လို့ မျှော်လင့်တာပါပဲ။ တောင်းပန်မှုဟာ တိကျတဲ့အခါ အရေးပါပါတယ်- "ကျွန်တော် အော်ပြောခဲ့တယ် အဲဒါက ကြောက်စရာကောင်းတယ်။ ခင်ဗျား အော်ပြောခံရဖို့ မထိုက်တန်ဘူး။ ကျွန်တော် တောင်းပန်ပါတယ်။ မရိုက်ရဘူးဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းက အခုထိ ရှိနေပါသေးတယ်၊ နောက်တစ်ခါ ကျွန်တော် တခြားနည်းနဲ့ ပြောဖို့ကြိုးစားပါ့မယ်"။ ဒီပြုပြင်မှုကို ဖြစ်စေတာက တောင်းပန်တယ်ဆိုတဲ့ စကားလုံး တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ပိုင်ဆိုင်မှု၊ သက်ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်ကို ပြန်ပေးခြင်းနဲ့ နောက်ဘာဆက်ဖြစ်မလဲဆိုတာကို ပြောင်းလဲခြင်းပါ။ အော်ဟစ်ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် ကြောက်စရာကောင်းတဲ့ ပဋိပက္ခတွေ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်နေရင်၊ ဒီကိစ္စဟာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ တောင်းပန်မှုထက် ပိုပြီး ပံ့ပိုးမှု ရသင့်ပါတယ်။
ပြုပြင်မှုကိုလည်း အချိန်ကိုက်မှားယွင်းစွာ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီးနောက် ပထမမိနစ်များတွင် လူကြီးသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်အပြစ်မှ သက်သာရာရလိုပြီး ကလေးသည် အကွာအဝေး၊ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်မှု သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ခန္ဓာကိုယ်ကို တည်ငြိမ်အောင် ကူညီပေးလိုပေမည်။ လျင်မြန်စွာ တောင်းပန်ခြင်းသည် ခုခံကာကွယ်ခြင်းထက် ပိုကောင်းသော်လည်း ကလေးက စီမံခန့်ခွဲရမည့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ စကားဝိုင်းရှည်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာရန် မလိုအပ်ပါ။ ကလေး နားလည်နိုင်သည့်အခါ ပြန်လာပါ။ ဘာသာစကားကို ရိုးရှင်းအောင်ထားပါ၊ ဆင်ခြေများ မထည့်ပါနှင့်၊ ချက်ချင်း ခွင့်လွှတ်ရန် မတောင်းဆိုပါနှင့်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လူကြီးအား ခွင့်လွှတ်ခံရသည်ဟု ခံစားရစေရန်မဟုတ်ဘဲ လုံခြုံမှုနှင့် တာဝန်ယူမှုကို ပြန်လည်ရရှိစေရန်ဖြစ်သည်။
နောက်ထပ်ထောင်ချောက်တစ်ခုကတော့ တသမတ်တည်းဖြစ်မှုကို တူညီမှုအဖြစ် သဘောထားခြင်းပါပဲ။ ကလေးတွေဟာ ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကနေ အကျိုးကျေးဇူးရရှိပေမယ့် တသမတ်တည်းဖြစ်တဲ့ မူတစ်ခုဟာ အသက်အရွယ်နဲ့ အခြေအနေအလိုက် ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ သုံးနှစ်အရွယ်ကလေးတစ်ယောက်ဟာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နီးကပ်မှုနဲ့ တံခါးဝမှာ ရိုးရှင်းတဲ့ ညွှန်ကြားချက်တစ်ခု လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဆယ့်လေးနှစ်အရွယ်ကလေးတစ်ယောက်ဟာ ရှင်းလင်းတဲ့ သဘောတူညီချက်တစ်ခု၊ ကြိုတင်ဆွေးနွေးထားတဲ့ ရလဒ်တစ်ခုနဲ့ ယုံကြည်မှုအကြောင်း နောက်ပိုင်းမှာ ဆွေးနွေးမှုတွေ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ တသမတ်တည်းဖြစ်မှုဆိုတာ လူကြီးရဲ့ တန်ဖိုးတွေကို မှတ်မိနိုင်တယ်ဆိုတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ ကလေး၊ စွမ်းရည် ဒါမှမဟုတ် အန္တရာယ် ပြောင်းလဲသွားတဲ့အခါ တူညီတဲ့ နည်းစနစ်တစ်ခု မလိုအပ်ပါဘူး။
မိဘများသည် ကလေး၏အပြုအမူကို မိဘအုပ်ထိန်းမှုဖြင့်လည်း အလွန်အကျွံ ယူဆနိုင်သည်။ မိသားစုဆက်ဆံရေးသည် အလွန်အရေးကြီးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် တစ်ခုတည်းသော လွှမ်းမိုးမှုမဟုတ်ပါ။ ကလေး၏ကျောင်းပတ်ဝန်းကျင်၊ ရွယ်တူချင်းများ၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုပရိုဖိုင်၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေး၊ အွန်လိုင်းဘဝ၊ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လူမှုရေးအခြေအနေများသည် အရေးပါနိုင်သည်။ ၎င်းသည် တာဝန်ယူမှုကို စွန့်လွှတ်ရန် အကြောင်းပြချက်မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် မူရင်းအတိုင်း အပြစ်တင်ခြင်းမရှိဘဲ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ကိုယ်တိုင်ကူညီရေးလမ်းညွှန်ချက်ကို ပရော်ဖက်ရှင်နယ်စောင့်ရှောက်မှုအဖြစ် တင်ပြခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ မိဘအုပ်ထိန်းမှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်သည် ကလေးတစ်ဦးကို စာမျက်နှာတစ်ခုမှ အကဲဖြတ်၍မရပါ။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများရှိနေသည့်အခါ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်များသည့်အခါ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်၊ အထွေထွေရောဂါကုဆရာဝန်၊ ကျောင်းပံ့ပိုးမှုပညာရှင်၊ လိုင်စင်ရ စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သော ဒေသခံမိသားစုဝန်ဆောင်မှုဌာနတစ်ခုထံ ဆက်သွယ်ပါ။ အကူအညီတောင်းခံခြင်းသည် မိဘတစ်ဦး မအောင်မြင်ကြောင်း သက်သေမဟုတ်ဘဲ ချိတ်ဆက်မှုနှင့် တာဝန်သိသော နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခြင်း၏ လုပ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။
နောက်တစ်ဆင့်မှာ တာဝန်ယူတတ်တဲ့ အသေးဆုံးသူကို ရွေးချယ်ပါ
နောက်ထပ်တာဝန်ယူမှုရှိတဲ့ခြေလှမ်းက မိသားစုတစ်ခုလုံးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲတာထက် ပိုသေးငယ်ပါတယ်။ အိမ်ကထွက်သွားတာ၊ အိမ်စာလုပ်တာ၊ အိပ်ရာဝင်ချိန်၊ မောင်နှမပဋိပက္ခ၊ စက်ပစ္စည်းတွေ၊ အစားအစာတွေ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းကနေ အိမ်ပြောင်းတဲ့အချိန်တွေကို ပြန်စဉ်းစားတဲ့အခိုက်အတန့်တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အစိတ်အပိုင်းတိုင်းကို ဖြေရှင်းဖို့မကြိုးစားဘဲ ရက်အနည်းငယ်ကြာ စောင့်ကြည့်ပါ။ ကြိုတင်ဘာတွေဖြစ်မလဲ။ ကလေးက ဘာလုပ်သလဲ။ လူကြီးက ဘာလုပ်သလဲ။ ဆက်ဆံရေးက ဘယ်အချိန်မှာ ပိုခက်ခဲလာသလဲ။ ဘာက အနည်းငယ်တောင် အထောက်အကူပြုသလဲ။
တကယ့်နယ်နိမိတ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ မျှော်လင့်ချက်ကို စောစောစီးစီး ဖော်ပြနိုင်သလို၊ အကန့်အသတ်ရှိတဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကို ပေးစွမ်းနိုင်သလို၊ ပြိုလဲမှုအတွင်း စကားလုံးအရေအတွက်ကို လျှော့ချနိုင်သလို၊ ခန့်မှန်းနိုင်တဲ့ အသွင်ကူးပြောင်းမှုကို ဖန်တီးနိုင်သလို၊ ပြင်းထန်တဲ့ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုပြီးနောက် ပြန်လည်ပြင်ဆင်နိုင်သလို၊ ပိုကောင်းတဲ့အချိန်မှာ တည်ငြိမ်တဲ့ စကားပြောဆိုမှုကို စီစဉ်နိုင်ပါတယ်။ ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ ပြောင်းလဲမှုထက် စမ်းသပ်လို့ရတဲ့ ပြောင်းလဲမှုဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ မေးခွန်းက "ဒါက ပြီးပြည့်စုံတဲ့ တစ်ပတ်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့လား" မဟုတ်ပါဘူး၊ "ဒါက အရေးကြီးတဲ့ အခိုက်အတန့်ကို ပိုလုံခြုံစေသလား၊ ပိုရှင်းလင်းစေသလား၊ ဒါမှမဟုတ် ပိုမပြင်းထန်စေဘူးလား—ပြီးတော့ ကျွန်တော်တို့ ဘာတွေ သင်ယူခဲ့ရလဲ" ဆိုတာပါပဲ။
ပဋိပက္ခပြင်ပမှာလည်း ချိတ်ဆက်မှုကို တက်ကြွစွာထားပါ။ မိနစ်အနည်းငယ်ကြာ အာရုံစူးစိုက်မှု၊ မျှဝေလုပ်ဆောင်ရမယ့် လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်၊ ကလေးရဲ့ကမ္ဘာကို စိတ်ဝင်စားမှုနဲ့ သေးငယ်တဲ့ကတိတွေကို လိုက်နာပေးခြင်းတွေက အရေးပါနိုင်ပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ခက်ခဲတဲ့အချိန်တွေဟာ စိတ်ခံစားမှုပြင်းထန်တဲ့ တစ်ခုတည်းသောအချိန်တွေ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပါပဲ။ ဒါဟာ နာခံမှုကို ဝယ်ယူတဲ့ အရောင်းအဝယ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းပါပဲ။
လူကြီးသည်လည်း ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအတွက် လက်တွေ့ကျသော အစီအစဉ်တစ်ခု ရှိသင့်သည်။ အထူးသဖြင့် အိပ်ရေးမဝခြင်း၊ အထီးကျန်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးနေချိန်များတွင် မိဘတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အချိန်တိုင်း တည်ငြိမ်စွာ ပူးတွဲစည်းမျဉ်းချမှတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ ကြိုတင်ခန့်မှန်း၍မရသော အခြေအနေဆိုးတစ်ခုအတွက် စီစဉ်ပါ- ရွေးချယ်နိုင်သော တောင်းဆိုမှုများကို လျှော့ချပါ၊ ဖြစ်နိုင်သည့်အခါ အခြားလူကြီးတစ်ဦးကို အလှည့်ကျလုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုပါ၊ ရေလွှမ်းမိုးမှုမခံရမီ သင်အသုံးပြုနိုင်သော စကားစုတစ်ခုကို ပြင်ဆင်ပါ သို့မဟုတ် ခဏတာ ဘေးကင်းသော အနားယူမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ပါ။ ဤချိန်ညှိမှုများသည် ခွင့်လွှတ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော နယ်နိမိတ်တစ်ခုကို ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော နည်းလမ်းဖြင့် ပေးအပ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။
လူကြီးနှစ်ဦးက ကလေးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်မယ်ဆိုရင် စိတ်ဖိစီးမှုများတဲ့ တစ်ပတ်အတွင်း မိဘအုပ်ထိန်းမှုဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်အပြည့်အစုံကို ကြိုးစားမယ့်အစား ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ ကိစ္စတစ်ခုတည်းကို သဘောတူသင့်ပါတယ်။ ကိရိယာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းက ဘာလဲ။ ကလေးတစ်ယောက် ရိုက်နှက်ခံရတဲ့အခါ လူကြီးတစ်ဦးချင်းစီက ဘယ်လိုစကားလုံးတွေ သုံးမှာလဲ။ အိပ်ရာဝင်ချိန်မှာ ခုခံပြီးနောက် ဘာဖြစ်မှာလဲ။ လက်တွေ့ကျတဲ့ မျှဝေတုံ့ပြန်မှုတစ်ခုဟာ လေသံတူညီဖို့ မလိုအပ်ပါဘူး။ ကလေးဟာ ဆန့်ကျင်ဘက် မျှော်လင့်ချက်တွေကို ဖြတ်သန်းဖို့ ဒါမှမဟုတ် လူကြီးတွေကြားက ဆက်သွယ်ရေးသမား ဖြစ်လာဖို့ မလိုအပ်ဘူးဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိထားသင့်ပါတယ်။
ပုံစံကို ပြန်လည်သုံးသပ်တဲ့အခါ ဆုံးဖြတ်ချက်ထက် အချက်အလက်တွေကို ရှာဖွေပါ။ ဆယ်မိနစ်ကြာ သတိပေးချက်တစ်ခုရှိတဲ့အခါ အသွင်ကူးပြောင်းမှုက တိုးတက်လာနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းတက်တဲ့နေ့တစ်နေ့ပြီးရင် ပဋိပက္ခက ပိုဆိုးသွားနိုင်ပါတယ်။ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ အလုပ်တစ်ခုတည်းမှာပဲ စိတ်ဆင်းရဲနေနိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေက ရောဂါရှာဖွေတာမဟုတ်ပါဘူး။ ကလေး ဒါမှမဟုတ် လိုအပ်ရင် ပညာရှင်တစ်ယောက်နဲ့ စကားပြောဆိုမှုကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်တဲ့ လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွေပါ။ မိဘတစ်ယောက်ဟာ နောက်ထပ်တာဝန်ယူမှုရှိတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခုကို လှမ်းဖို့အတွက် မိသားစုတစ်ခုလုံးကို တစ်ညတည်းနဲ့ ဖြေရှင်းစရာမလိုပါဘူး။
ပြုပြင်ရန် လိုအပ်ပါက တာဝန်ခံနိုင်လောက်အောင် ထိန်းညှိပြီးမှ လုပ်ဆောင်ပါ။ ကလေး နားလည်နိုင်သော ဘာသာစကားဖြင့် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို ဖော်ပြပါ။ ကလေးကို နှစ်သိမ့်ပေးရန် သို့မဟုတ် လူကြီး၏ အပြုအမူအတွက် ခွင့်လွှတ်ပေးရန် မတောင်းဆိုပါနှင့်။ လိုအပ်သော နယ်နိမိတ်ကို ပြန်လည်ဖော်ပြပါ။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကြိမ်တွင် ကွဲပြားသော တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများစေမည့်အရာကို စဉ်းစားပါ- ခေတ္တရပ်နားခြင်း၊ အခြားလူကြီးတစ်ဦး၏ အကူအညီ၊ ပိုမိုအိပ်စက်ခြင်း၊ ပိုမိုရှင်းလင်းသော အစီအစဉ် သို့မဟုတ် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ပံ့ပိုးမှု။ ပြုပြင်ခြင်းသည် နောက်တစ်ကြိမ် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုကို ပြောင်းလဲသောအခါတွင် ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ရရှိသည်။
မိသားစုညနေခင်းကို ပြန်သွားပါ။ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ ရေချိုးချိန်မှာ ငိုနေနိုင်ပါသေးတယ်။ လူကြီးတစ်ယောက်ကတော့ မောပန်းပြီး စိတ်မရှည်သလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ချိတ်ဆက်မှု၊ နယ်နိမိတ်နဲ့ ပြုပြင်မှုတွေက သာမန်ပွတ်တိုက်မှုကို မဖယ်ရှားနိုင်ပါဘူး။ ဒါတွေက ပွတ်တိုက်မှုကို ကလေး ဒါမှမဟုတ် မိဘအပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ အခြေအနေကို ရှောင်ရှားဖို့ နည်းလမ်းတစ်ခု ပေးပါတယ်။ လူကြီးတစ်ယောက်ဟာ ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုကို ထိန်းထားနိုင်ပြီး ဘာတွေဖြစ်နေလဲဆိုတာကို စပ်စုနေနိုင်ပြီး သူတို့ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ အပိုင်းအတွက် တာဝန်ယူနိုင်ပါတယ်။
အဲဒါက တောင်းဆိုမှုစံနှုန်းတစ်ခုပါ၊ ဒါပေမယ့် ပြီးပြည့်စုံမှုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ လက်တွေ့ကျတဲ့ ဦးတည်ချက်တစ်ခုပါ- ကလေးကို အပြုအမူထက်ပိုမြင်ပါ၊ နယ်နိမိတ်ကို အာဏာပြိုင်ဆိုင်မှုထက်ပိုမြင်ပါ၊ အမှားတွေကို ပြုပြင်ဖို့နဲ့ ပံ့ပိုးမှုလိုအပ်နိုင်တဲ့ အခိုက်အတန့်တွေအဖြစ် ရှုမြင်ပါ။ အခြေအနေက အိမ်တွင်းဗျူဟာထက် ပိုလိုအပ်တဲ့အခါ သင့်တော်တဲ့အကူအညီကို ရှာဖွေပါ။ မလိုအပ်တဲ့အခါ နောက်ထပ်သေးငယ်ပြီး လေးစားမှုရှိတဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုက ပုံစံကို ပြောင်းလဲဖို့ စတင်ဖို့ လုံလောက်ပါတယ်။
သတင်းရင်းမြစ်
- အမျိုးသားသိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် ဆေးပညာအကယ်ဒမီများ။ မိဘအုပ်ထိန်းမှု အရေးပါသည်- အသက် ၀-၈ နှစ်ကြား ကလေးများ၏ မိဘများကို ပံ့ပိုးပေးခြင်း။ အမျိုးသားအကယ်ဒမီများ စာနယ်ဇင်း (၂၀၁၆)။ အွန်လိုင်းဖတ်ပါ.
- American Academy of Pediatrics ကျန်းမာသောကလေးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ရန် ထိရောက်သော စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှု (2018) ။
- ဂေါ့တ်မန်း ဂျေအမ်၊ ကတ်ဇ် LF၊ ဟူဗန် စီ။ မက်တာ-စိတ်ခံစားမှု- မိသားစုများ စိတ်ခံစားမှုအရ မည်သို့ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြသည်။ လောရင့်စ် အာလ်ဘွမ်း အပေါင်းအပါများ (၁၉၉၆)။